Verkiezingen en online platforms
Online platforms zijn verantwoordelijk voor een veilige en betrouwbare online omgeving op hun platform. Dit is tijdens verkiezingen extra belangrijk. Platforms mogen accounts of content niet zomaar blokkeren of verwijderen. Ze moeten meldingen van illegale content tijdig en netjes behandelen. En zeer grote online platforms moeten maatregelen nemen om risico's op verstoring van verkiezingen te beperken.
Op deze pagina:
Veilige en betrouwbare online platforms
Online platforms moeten zorgen dat ze veilig en betrouwbaar zijn. Dat volgt uit de Digital Services Act (DSA): een Europese wet met regels om de online omgeving veilig, betrouwbaar en eerlijk te maken. Op die manier beschermt de DSA gebruikers van online platforms.
De regels uit de DSA gelden altijd, maar zijn in verkiezingstijd extra belangrijk.
Betere bescherming van grondrechten online
De DSA geeft gebruikers meer controle en handelingsperspectief om hun grondrechten online te beschermen. Platforms mogen bijvoorbeeld niet zomaar accounts van gebruikers blokkeren. Of zomaar content verwijderen. Platforms moeten hier een reden voor hebben en ze moeten dit ook goed uitleggen aan gebruikers. Bovendien moeten gebruikers in beroep kunnen gaan tegen zo’n besluit van een platform. Platforms bepalen zelf hun huisregels en zijn zelf verantwoordelijk voor de handhaving hiervan. Zij moeten hierbij wel transparant en zorgvuldig handelen.
Illegale content en desinformatie
Online platforms moeten ook maatregelen nemen tegen illegale content en desinformatie. De verspreiding daarvan kan online snel gaan. Illegale content is online materiaal dat in strijd is met de wet. Dat kunnen berichten, foto’s, advertenties, video’s of ander online materiaal zijn. Deze zijn illegaal als ze bijvoorbeeld oproepen tot geweld. Of als ze discriminerend of haatzaaiend zijn. Of als het gaat om doxing: het delen van persoonsgegevens om iemand te intimideren, zoals een telefoonnummer of adres. De DSA bepaalt niet wanneer content illegaal is. Dat staat in andere wetten, bijvoorbeeld het Wetboek van Strafrecht. Wat illegaal is in de offline wereld, is ook illegaal online.
De Europese Commissie omschrijft desinformatie als onjuiste of misleidende informatie, die opzettelijk wordt verspreid voor economische of politieke doeleinden. Vaak is desinformatie een combinatie van feiten en verzonnen informatie. En vaak zijn het nepaccounts of bots die desinformatie verspreiden. Dat kan leiden tot maatschappelijke schade. Bijvoorbeeld voor de volksgezondheid of voor het democratisch proces.
Tijdens verkiezingen kan desinformatie gaan over het stemproces, verkiezingsthema’s, kandidaten of partijen. Met als doel om de verkiezingen te beïnvloeden. Bijvoorbeeld door kiezers bang te maken of het wantrouwen in het democratisch proces te voeden. Denk aan een online oproep om alle kandidaten van een partij op het stembiljet aan te kruisen in plaats van 1 kandidaat. Zo wordt een stembiljet ongeldig. Of door opzettelijk het onjuiste nieuws te verspreiden dat er bij stembureaus ook politie staat die legitimatie controleert. Zo durven sommige kiezers mogelijk niet meer te gaan stemmen. Ook opzettelijk onjuiste berichten over partijen of kandidaten kunnen het vertrouwen in de democratie beschadigen.
Ziet u online iets strafbaars waar nu moet worden ingegrepen? Doe dan aangifte bij de politie. Bel in levensgevaarlijke situaties altijd 112.
Transparantie over systeemrisico's
De zeer grote online platforms die door de Europese Commissie zijn aangewezen hebben de extra verplichting om op ‘systeemrisico’s’ te letten. Dat zijn risico’s voor de samenleving die online platforms met zich meebrengen. Bijvoorbeeld dat illegale content veel voorkomt en zich snel verspreidt op een platform. Of dat desinformatie verkiezingen verstoort. De zeer grote online platforms moeten deze systeemrisico’s zelf in kaart brengen en maatregelen nemen.
Wat u kunt doen
In de onderstaande infographic ziet u welke stappen u kunt nemen als u illegale of schadelijke content ziet op een online platform. Of als een online platform zonder duidelijke uitleg uw account blokkeert of uw content verwijdert. Na de infographic geven wij extra informatie over meldingen en klachten, geschilbeslechting en hoe u bij ons melding kan doen als u tegen zaken aanloopt.
De infographic toont een overzicht van wanneer gebruikers van online platforms een melding bij een online platform kunnen doen. Want online platforms zijn verantwoordelijk voor een veilige online omgeving. Dat is tijdens verkiezingen extra belangrijk. Ziet u illegale of schadelijke content, bijvoorbeeld haatdragende berichten of desinformatie? Gebruik dan de meldknop van het platform om een melding te doen. Het platform moet u laten weten wat er met uw melding gebeurt. Als een online platform uw content verwijdert of account blokkeert, moet het platform duidelijk uitleggen waarom. Bent u het niet eens met de beslissing van een online platform? Dien dan een klacht in bij het platform. Of stap naar een beschikbare geschillencommissie. In de volgende gevallen kunt u een melding bij de ACM doen: het platform reageert niet of niet tijdig op uw melding, het platform geeft geen uitleg over een beslissing, het platform werkt niet mee aan een klachtprocedure of het platform doet niets met ernstige meldingen, zoals doxing of bedreiging. Is er spoed nodig, bijvoorbeeld omdat u in direct gevaar bent? Bel dan altijd 112. Als u online strafbare feiten ziet, dan doet u aangifte bij de politie.
Melding of klacht van gebruikers
Online platforms moeten een contactpunt hebben waar gebruikers:
- over hun geblokkeerde account een klacht kunnen indienen
- over hun verwijderde content een klacht kunnen indienen
- makkelijk illegale content kunnen melden
Zijn melders van illegale content het niet eens met het besluit over hun meldingen? Of zijn gebruikers het niet eens met de blokkering van hun accounts of verwijdering van hun content? Dan moeten zij daarover makkelijk een klacht kunnen indienen. Online platforms moeten meldingen en klachten op tijd en netjes behandelen.
Platforms blijven zelf verantwoordelijk voor hun besluiten. Wel moeten zij aan de melder uitleggen waarom zij een bepaald besluit hebben genomen. En waarom zij iets wel of geen illegale content vinden. Of waarom bepaalde content in strijd is met hun eigen voorwaarden.
Geschilbeslechtingsorgaan of rechter
Komt u er niet uit met het platform? Bijvoorbeeld omdat u het niet eens bent over de beslissing over uw melding? Of over de beslissing om uw account te blokkeren of content te verwijderen? Dan kunt u dat voorleggen aan een geschilbeslechtingsorgaan. Hier kunnen gebruikers van online platforms terecht om bepaalde problemen met zo'n platform op te lossen. Online platforms zijn verplicht om u op deze mogelijkheid te wijzen. En om mee te werken aan een proces.
Op de website van de Europese Commissie leest u bij welke geschilbeslechtingsorganen u terecht kunt. U kunt ook terecht bij geschilbeslechtingsorganen buiten Nederland. Ieder geschilbeslechtingsorgaan houdt zich bezig met een bepaald soort probleem. Bijvoorbeeld een bepaald soort online platforms of illegale content.
Een stap naar de rechter is ook mogelijk. De rechter kan oordelen of iets illegale content of desinformatie is.
Bij de ACM melden
Houdt een online platform zich niet aan de regels? Reageert het platform bijvoorbeeld niet of niet tijdig op uw melding? Geeft het platform geen uitleg over een beslissing, bijvoorbeeld om content te verwijderen of een account te blokkeren? Of werkt het platform niet mee aan een klachtprocedure? Meld het dan bij ons.
Meldingen helpen ons om te zien welke platforms zich niet aan de regels houden. En waar wij of een andere toezichthouder iets aan moeten doen.
Onze rol
Wij zijn aangewezen als ‘Digital Services Coordinator’ (DSC). Dat betekent onder andere dat wij toezicht houden op de DSA-regels in Nederland. En wij schakelen met de Europese Commissie en andere toezichthouders in binnen- en buitenland. Wij controleren of de online platforms in Nederland zich aan de regels houden. Bijvoorbeeld of gebruikers makkelijk illegale content kunnen melden.
Als het nodig is, hebben wij contact met andere Nederlandse toezichthouders. Bijvoorbeeld met de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). Ook zetten wij meldingen over buitenlandse online platforms door naar andere toezichthouders in de EU. Daarnaast hebben wij contact met andere betrokken partijen, zoals de online platforms, onderzoekers en maatschappelijke organisaties.
Wij controleren of gebruikers makkelijk een melding of klacht kunnen doen bij het online platform. En of het platform daar netjes mee omgaat. Maar wij bepalen niet of iets illegale content of desinformatie is. Ook kunnen wij een online platform niet op grond van de DSA verplichten om bepaalde content te verwijderen of niet zichtbaar te maken. Het Openbaar Ministerie (OM) of de Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM) kunnen dat wel.
Het toezicht op de zeer grote online platforms zoals TikTok, Meta en X ligt bij de Europese Commissie. Wij werken samen met de Commissie en bieden ondersteuning, bijvoorbeeld bij onderzoek naar de zeer grote online platforms.
Verder verlenen wij partijen de status van betrouwbare flagger. Betrouwbare flaggers zijn gespecialiseerd in een bepaald soort illegale content en melden deze bij de online platforms. Online platforms moeten deze meldingen met voorrang behandelen.
Wilt u meer weten over desinformatie, de betrouwbaarheid van online bronnen of specifieke informatie over verkiezingen? Kijk dan op de website van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), de Rijksoverheid of van de Kiesraad.